DOMOWNIANieruchomości

Poradnik sprzedającego

Jak sprawdzić najemcę i nie stracić mieszkania na lata

Od 1 listopada do 31 marca obowiązuje okres ochronny – wyroków eksmisyjnych nie wykonuje się, jeśli lokatorowi nie wskazano lokalu, do którego ma się przeprowadzić. Przy zwykłym najmie odzyskanie mieszkania może trwać bardzo długo. Dlatego najemcę sprawdza się PRZED podpisaniem umowy, a umowę zabezpiecza najmem okazjonalnym.

Autor: Piotr Druzd26 października 20267 min czytania
Jak sprawdzić najemcę i nie stracić mieszkania na lata

Stan prawny na: 26 października 2026 r.

Pięć miesięcy w roku, kiedy eksmisji nie ma

Ustawa o ochronie praw lokatorów z 21 czerwca 2001 r. (art. 16) mówi jasno: od 1 listopada do 31 marca nie wykonuje się wyroków eksmisyjnych, jeżeli osobie eksmitowanej nie wskazano lokalu, do którego ma się przeprowadzić. Niezależnie od tego, ile miesięcy czynszu jesteś do tyłu i jak bardzo masz dość. Wyjątki dotyczą m.in. przemocy w rodzinie, rażącego naruszania porządku domowego i zajmowania lokalu bez tytułu prawnego – o ich zastosowaniu rozstrzyga sąd w wyroku.

Do tego dochodzi czas samego postępowania: proces o eksmisję, nadanie klauzuli wykonalności i egzekucja komornicza. Jeśli sąd przyzna lokatorowi prawo do lokalu socjalnego, eksmisja czeka, aż gmina taki lokal zapewni – a to potrafi trwać latami. Przez cały ten czas płacisz czynsz do spółdzielni lub wspólnoty, media i podatek od nieruchomości, a lokator mieszka w środku.

Dobra wiadomość jest taka, że większości takich historii da się zapobiec w dwa wieczory: jeden na sprawdzenie człowieka, drugi na dobrą umowę.

Krok 1. Dokumenty — do wglądu, bez kserowania

Poproś kandydata o dowód osobisty albo paszport. Masz prawo go obejrzeć i spisać do umowy:

  • imię i nazwisko,
  • numer PESEL,
  • serię i numer dokumentu,
  • adres zameldowania i adres do korespondencji (często to dwa różne adresy — ten drugi przyda ci się, gdyby trzeba było coś wysłać listem poleconym).

Bez numeru PESEL nie zrobisz porządnej umowy. Jeśli ktoś odmawia jego podania przy zawieraniu najmu — to pierwszy sygnał ostrzegawczy.

Czy wolno zrobić ksero dowodu? Tu źródła się różnią. Jedni mówią, że to naruszenie RODO, inni, że można żądać okazania dokumentów potrzebnych do weryfikacji. Bezpieczna droga: dowód oglądasz, dane spisujesz do umowy, kopii nie robisz. Jeśli zależy ci na kopii — potwierdź to u prawnika albo notariusza przy konkretnej umowie.

Krok 2. Dochody — sprawdzasz, czy go na to stać

Możesz poprosić o zaświadczenie od pracodawcy o okresie zatrudnienia i wysokości zarobków. Możesz też poprosić o wyciąg z konta za ostatnie 2–3 miesiące, żeby zobaczyć, czy wpływy faktycznie są regularne.

Rynkowa zasada, nie przepis: czynsz razem z opłatami nie powinien przekraczać 30–35% dochodu netto najemcy. Jeśli mieszkanie w Sochaczewie kosztuje 2 500 zł z opłatami, a kandydat zarabia 3 000 zł na rękę, nie skończy się to dobrze — nawet przy najlepszych chęciach.

Uwaga na jeden „atrakcyjny" układ: gotówka z góry za trzy miesiące. Brzmi świetnie, ale nie zostawia śladu w banku i nie mówi ci nic o źródle pieniędzy. Dużo bezpieczniejszy jest przelew z konta najemcy — od razu wiesz, że rachunek jest jego i działa.

Krok 3. Rejestry — co sprawdzisz sam, a o co musisz poprosić

Krajowy Rejestr Zadłużonych (krz.gov.pl) — rejestr publiczny, bezpłatny, bez zgody kandydata. Zajmuje dwie minuty. Znajdziesz tam m.in. informacje o upadłości konsumenckiej i bezskutecznych egzekucjach.

KRD, BIG InfoMonitor, ERIF (biura informacji gospodarczej) oraz BIK — tu jest inaczej. Sprawdzenie konsumenta w biurze informacji gospodarczej wymaga jego pisemnego upoważnienia, a do raportu BIK jako osoba prywatna nie masz dostępu w ogóle. Najprostsze i najuczciwsze rozwiązanie: poproś kandydata, żeby sam pobrał swój raport i ci go pokazał. Kto nie ma nic do ukrycia, zrobi to bez problemu. Kto się wykręca przez tydzień — też właśnie ci odpowiedział.

Ile danych wolno zebrać

RODO działa od 2018 r. i dotyczy też osoby prywatnej, która regularnie wynajmuje kilka mieszkań. Obowiązuje zasada minimalizacji: zbierasz tylko to, co naprawdę potrzebne do umowy i rozliczeń. W praktyce wystarczy: imię i nazwisko, PESEL, adres zamieszkania i do korespondencji, telefon, e-mail, numer rachunku.

Nie zbieraj PIT-ów „na zapas", skanów całej teczki dokumentów ani zdjęć rodziny. Nie pytaj o zdrowie, wyznanie czy pochodzenie — to dane wrażliwe i przy najmie nie są ci do niczego potrzebne. Przy pierwszym kontakcie powiedz wprost, po co zbierasz dane (to obowiązek informacyjny z art. 13 RODO).

Najem okazjonalny — jedyne realne zabezpieczenie

Najlepsza weryfikacja nie zastąpi dobrej umowy. Najem okazjonalny (art. 19a–19e ustawy o ochronie praw lokatorów) jest dla osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności w zakresie wynajmu tego lokalu — czyli dokładnie dla kogoś, kto wynajmuje mieszkanie po rodzicach albo kupione pod wynajem. Najem instytucjonalny to wariant dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wynajmowania lokali; jako osoba prywatna z niego nie skorzystasz.

Żeby najem okazjonalny faktycznie działał, musisz mieć trzy załączniki:

1. oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego,

2. wskazanie lokalu, do którego najemca wyprowadzi się po zakończeniu najmu,

3. oświadczenie właściciela tego lokalu (albo osoby mającej do niego tytuł prawny), że zgadza się na zamieszkanie tam najemcy i jego domowników. Możesz zażądać, żeby podpis pod tym oświadczeniem był poświadczony notarialnie – to utrudnia późniejsze „nie podpisywałem”.

Do tego: umowa na piśmie pod rygorem nieważności, czas oznaczony — maksymalnie 10 lat, i zgłoszenie umowy naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu.

To najemca idzie do notariusza, nie ty. I to on jest stroną tego oświadczenia. Kto zapłaci rachunek — kwestia negocjacji, często koszt dzielony jest po połowie.

Ile to kosztuje. Maksymalna taksa notarialna za oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji to jedna dziesiąta minimalnego wynagrodzenia – w 2026 r. 480,60 zł netto (ok. 591 zł z VAT). Do tego wypisy, więc w praktyce całość to zwykle kilkaset złotych; notariusz może też pobrać mniej niż maksimum. Jeśli najemca nie zna dobrze języka polskiego, przy akcie potrzebny jest tłumacz przysięgły – to dodatkowy koszt. Dokładną kwotę zawsze potwierdź w kancelarii przed wizytą.

14 dni do urzędu skarbowego. To najczęstszy sposób, w jaki właściciel sam psuje sobie zabezpieczenie. Zgłoszenie zawarcia umowy składasz naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego według twojego miejsca zamieszkania, w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu (czyli od wydania lokalu, a nie od podpisania umowy). Dla mieszkańców powiatu sochaczewskiego to Urząd Skarbowy w Sochaczewie; adres i aktualne sposoby złożenia sprawdź na stronie Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Bezpieczną drogą jest złożenie pisma w urzędzie z potwierdzeniem na kopii albo list polecony z potwierdzeniem nadania. Zachowaj dowód – bez zgłoszenia nie skorzystasz z uproszczonej ścieżki opróżnienia lokalu.

Czego najem okazjonalny nie załatwi

Nie da ci eksmisji „na jutro". Przy umowie okazjonalnej odzyskanie mieszkania trwa zwykle kilka miesięcy zamiast kilku lat — ile dokładnie, zależy od obciążenia sądu (nadanie klauzuli wykonalności) i od komornika. Źródła branżowe podają bardzo różne widełki, więc nie licz na konkretny termin.

A zimowy okres ochronny? Przy prawidłowo zawartym najmie okazjonalnym podstawą opróżnienia lokalu jest akt notarialny z klauzulą wykonalności, a najemca sam wskazał lokal, do którego się wyprowadzi. Dlatego w praktyce przyjmuje się, że przepis o okresie ochronnym go nie blokuje – pod warunkiem, że wszystkie formalności (trzy załączniki i zgłoszenie do US) są dopełnione. Jeśli którejś brakuje, wracasz do zwykłej ścieżki z wyrokiem sądowym.

Przy zwykłym najmie pamiętaj też o osobach, którym sąd w wyroku eksmisyjnym musi przyznać prawo do lokalu socjalnego – m.in. kobiety w ciąży, małoletni, osoby niepełnosprawne, obłożnie chore, emeryci i renciści spełniający kryteria pomocy społecznej, bezrobotni (art. 14 ust. 4, z wyjątkami). Wtedy eksmisja czeka, aż gmina zapewni lokal socjalny – niezależnie od pory roku.

Siedem najczęstszych błędów

  • Umowa ściągnięta z internetu z tytułem „najem okazjonalny" — bez aktu notarialnego to zwykły najem. Nazwa pliku nic nie zmienia.
  • Przegapione 14 dni na zgłoszenie do US — ustaw przypomnienie w telefonie tego samego dnia, w którym podpisujesz umowę.
  • Wpuszczenie najemcy przed wizytą u notariusza — potem lokator „nie ma czasu" pójść, a klucze już ma.
  • Brak protokołu zdawczo-odbiorczego ze stanami liczników i zdjęciami mieszkania — nie będziesz miał z czego potrącić kaucji.
  • Umowa na czas nieokreślony, kiedy chcesz mieć możliwość szybkiego odzyskania lokalu. Przy okazjonalnym i tak musi być czas oznaczony.
  • Strach przed zameldowaniem — zameldowanie to czynność ewidencyjna, nie daje prawa do mieszkania ani nie chroni przed opróżnieniem lokalu.
  • Zbieranie za dużo danych — skany dowodu, PIT-y, zdjęcia. Mniej znaczy bezpieczniej.

Jedna rzecz na koniec o kaucji: przy najmie okazjonalnym kaucja nie może przekraczać sześciokrotności miesięcznego czynszu (art. 19a ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów), a przy zwykłym najmie lokalu mieszkalnego — dwunastokrotności (art. 6 ust. 1). Rynkowo bierze się zwykle jeden–dwa czynsze. Kaucję zwracasz w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu ewentualnych należności.

Jak to wygląda u nas, w Sochaczewie i okolicach

Sochaczew i Teresin leżą przy linii kolejowej do Warszawy, więc wśród najemców są często osoby dojeżdżające do pracy w stolicy. Jeśli kandydat jest cudzoziemcem, to nie jest problem, ale doliczysz tłumacza przysięgłego przy akcie notarialnym i warto sprawdzić dokument pobytowy. Trudniej bywa ze wskazaniem lokalu, do którego najemca się wyprowadzi – ustal to na samym początku, bo bez tego najem okazjonalny nie zadziała.

Jesteśmy mobilnym biurem. Przyjeżdżamy do ciebie — do Sochaczewa, Teresina, Żyrardowa, Błonia, Grodziska Mazowieckiego, Łowicza i gmin powiatu sochaczewskiego. Wycenimy mieszkanie u ciebie w domu, przygotujemy umowę na miejscu i na podstawie pełnomocnictwa skompletujemy dokumenty, żebyś nie musiał biegać po urzędach.

Masz mieszkanie do wynajęcia albo sprzedania i nie chcesz ryzykować? Zadzwoń: 782 602 602. Umówimy dojazd w dogodnym dla ciebie terminie.

Częste pytania

Ile kosztuje najem okazjonalny u notariusza i kto za to płaci?

Maksymalna taksa notarialna za oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji to jedna dziesiąta minimalnego wynagrodzenia – w 2026 r. 480,60 zł netto (ok. 591 zł z VAT), do tego wypisy. Notariusz może pobrać mniej. Formalnie oświadczenie składa najemca, ale kto zapłaci, ustalacie między sobą – często koszt dzieli się po połowie. Dokładną kwotę potwierdź w kancelarii przed wizytą.

Co, jeśli najemca nie ma gdzie się wyprowadzić i nikt nie podpisze mu zgody?

Wtedy najem okazjonalny nie zadziała — wskazanie lokalu i zgoda jego właściciela to dwa z trzech obowiązkowych załączników. W praktyce część najemców wskazuje mieszkanie rodziców w innej miejscowości. Jeśli kandydat nie jest w stanie nic wskazać, zostaje ci zwykła umowa najmu, czyli znacznie słabsze zabezpieczenie — i to warto wliczyć w decyzję o wyborze najemcy.

Czy mogę zrobić ksero dowodu osobistego najemcy?

To kwestia sporna, a przepisy nie dają tu jednej prostej odpowiedzi. Bezpieczna droga: dowód oglądasz, spisujesz do umowy imię, nazwisko, PESEL oraz serię i numer dokumentu, kopii nie robisz. Zgodnie z zasadą minimalizacji danych (RODO) zbierasz tylko to, co potrzebne do umowy. Jeśli koniecznie potrzebujesz kopii, skonsultuj to z prawnikiem przy konkretnej umowie.

Co się stanie, jeśli nie zgłoszę umowy do urzędu skarbowego w 14 dni?

Zgłoszenie zawarcia umowy naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu to obowiązek przy najmie okazjonalnym. Jeśli go nie dopełnisz, nie skorzystasz z uproszczonej ścieżki opróżnienia lokalu – czyli z tego, dla czego najem okazjonalny w ogóle się zawiera. Złóż zgłoszenie w terminie i zachowaj potwierdzenie.

Mam lokatora, który od kilku miesięcy nie płaci. Co mogę zrobić?

Przy zwykłym najmie możesz wypowiedzieć umowę z powodu zaległości dopiero wtedy, gdy najemca zalega z czynszem lub opłatami za co najmniej trzy pełne okresy płatności. Najpierw musisz uprzedzić go na piśmie o zamiarze wypowiedzenia i wyznaczyć dodatkowy, miesięczny termin na zapłatę zaległości (art. 11 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów). Wypowiedzenie musi mieć formę pisemną i podaną przyczynę. Jeśli lokator mimo to się nie wyprowadzi, potrzebny jest wyrok eksmisyjny. Przy najmie okazjonalnym ścieżka jest krótsza: wezwanie do opróżnienia lokalu, a następnie wniosek do sądu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu. W obu przypadkach warto skorzystać z pomocy prawnika.

Czy jak najemca się zamelduje, to nie będę mógł go wyprosić?

Zameldowanie to czynność ewidencyjna – nie daje prawa do mieszkania i nie czyni nikogo współwłaścicielem. O Twojej sytuacji decyduje umowa najmu i jej zabezpieczenia, a nie meldunek. Odmawianie najemcy zameldowania nie jest potrzebne i nie chroni Cię przed niczym.

Źródła

Piotr Druzd
Piotr Druzdpośrednik nieruchomości, Domownia · 782 602 602
wynajem mieszkanianajem okazjonalnyweryfikacja najemcySochaczewporadnik dla właścicieli

Przeczytaj dalej

Cały dział: Poradnik sprzedającego

Powiązane z tym tematem

Dobrane automatycznie na podstawie miejscowości i zagadnień, o których mowa w artykule.

Gdzie pracujemy

Sochaczew i cały powiat sochaczewski, a także Żyrardów i Błonie. Przyjeżdżamy do klienta, wycena jest bezpłatna.