DOMOWNIANieruchomości

Poradnik sprzedającego

Sprzedaż domu z działką – dokumenty krok po kroku

Dom sprzedaje się dłużej niż mieszkanie i głównie przez dokumenty. Zebrałem dla Ciebie listę papierów, które będą potrzebne u notariusza, oraz to, co pod lupę weźmie kupujący i jego bank. Dzięki temu nie stracisz kupca przez jedno zaświadczenie ze skarbówki.

Autor: Piotr Druzd21 października 20267 min czytania
Sprzedaż domu z działką – dokumenty krok po kroku

*Stan prawny na: 21 października 2026.*

Zacznij od dokumentów, nie od ogłoszenia

Typowy scenariusz, który kosztuje sprzedającego kupca, wygląda tak: wystawiasz ogłoszenie, po dwóch tygodniach masz kupca z kredytem, a potem okazuje się, że brakuje zaświadczenia z urzędu skarbowego o podatku od spadku. Urząd ma na to 7 dni — tak stanowi art. 306a § 5 Ordynacji podatkowej. Termin biegnie jednak od kompletnego wniosku, a przy sprawach spadkowych urząd często dopytuje o dokumenty, więc nie zakładaj, że zmieścisz się w tygodniu. Kupującemu kończy się decyzja kredytowa i idzie do kogoś innego.

Dlatego papiery zbiera się równolegle z ogłoszeniem, a najlepiej wcześniej. Wtedy, gdy pojawi się kupujący, jesteś gotowy do podpisania umowy przedwstępnej od ręki.

Dokumenty, które będą potrzebne praktycznie zawsze

  • Podstawa nabycia – akt notarialny zakupu albo darowizny, akt poświadczenia dziedziczenia, postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub o dziale spadku. Jeśli zgubiłeś – wypis bierzesz w kancelarii, która sporządzała akt, albo w archiwum sądu. Koszt to kilka złotych za stronę.
  • Numer księgi wieczystej. Treść KW obejrzysz za darmo na ekw.ms.gov.pl. Odpis zwykły z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych to ok. 30 zł, zupełny ok. 60 zł. Notariuszowi zwykle wystarczy sam numer, ale Ty obejrzyj księgę od deski do deski.
  • Wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej – Wydział Geodezji w starostwie powiatowym. Dla gmin powiatu sochaczewskiego to Starostwo Powiatowe w Sochaczewie, dla Żyrardowa, Błonia i Łowicza – właściwe starostwa powiatowe. Wypis z wyrysem to orientacyjnie ok. 150 zł, sam wypis ok. 50 zł. Dokument musi obejmować budynek, nie tylko działkę.
  • Zaświadczenie o przeznaczeniu działki w miejscowym planie zagospodarowania albo o braku planu – urząd gminy lub miasta, wydział architektury. Zaświadczenie to 17 zł opłaty skarbowej. Wypis i wyrys z planu kosztuje więcej, zależnie od liczby stron.
  • Zaświadczenie, że działka nie jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu (starostwo, 17 zł) – chodzi o prawo pierwokupu Lasów Państwowych.
  • Zaświadczenie, że nieruchomość nie leży w obszarze rewitalizacji ani w Specjalnej Strefie Rewitalizacji (gmina, 17 zł) – tu z kolei pierwokup ma gmina.
  • Świadectwo charakterystyki energetycznej. Od 28 kwietnia 2023 r. jest obowiązkowe przy każdej sprzedaży. Przekazujesz je kupującemu najpóźniej przy akcie notarialnym, a notariusz zapisuje ten fakt w akcie. Ważne 10 lat. Ceny nie są uregulowane żadnym przepisem i zależą od wielkości oraz skomplikowania budynku. Ile kosztuje, kto może je wystawić i jak sprawdzić audytora w rejestrze — opisaliśmy osobno.

Dokumenty zależne od sytuacji

Tu najczęściej robią się opóźnienia:

  • Dom ze spadku lub darowizny – zaświadczenie z urzędu skarbowego o zapłaconym podatku od spadków i darowizn albo o zwolnieniu. Bez niego notariusz nie sporządzi aktu. Składaj wniosek jako pierwszy, zanim zajmiesz się resztą. Całą ścieżkę przy nieruchomości po rodzinie opisaliśmy w sprzedaży po spadku.
  • Dom z kredytem hipotecznym – zaświadczenie z banku o saldzie zadłużenia, numerze rachunku do spłaty i zgodzie na wykreślenie hipoteki. Zwykle jest ważne 30 dni, koszt bywa od zera do kilkuset złotych. Sprzedaż domu z kredytem to standardowa procedura: kupujący spłaca bank z ceny.
  • Dom po budowie lub rozbudowie – pozwolenie na budowę, zawiadomienie o zakończeniu budowy z adnotacją nadzoru budowlanego albo pozwolenie na użytkowanie, dziennik budowy, geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza.
  • Działka rolna albo siedlisko – obrót nieruchomościami rolnymi jest ograniczony ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego, a KOWR ma prawo pierwokupu. To, czy Twoja działka z domem podlega tym przepisom, zależy od powierzchni, oznaczenia w ewidencji i zapisów planu. Interpretacje bywają różne, więc to koniecznie potwierdź u notariusza, zanim podpiszesz umowę przedwstępną.
  • Szambo lub przydomowa oczyszczalnia – umowa z firmą asenizacyjną i rachunki za wywóz. Gminy mają obowiązek kontrolować zbiorniki co najmniej raz na dwa lata, więc warto mieć te papiery pod ręką.
  • Zaświadczenie o braku osób zameldowanych (gmina, 17 zł) – nieobowiązkowe, ale chce go większość kupujących i część banków.
  • Zaświadczenie o niezaleganiu z podatkiem od nieruchomości i opłatą śmieciową – ok. 20 zł.
  • Zaświadczenie o nadaniu numeru porządkowego – gdy dom jest nowy albo numeru brakuje w ewidencji.

Uwaga na „ważność” zaświadczeń. Przepisy zwykle nie określają, jak długo są aktualne. To praktyka notariuszy i banków – najczęściej 30 dni, czasem 3 miesiące. Zaświadczenie sprzed roku raczej nie przejdzie.

Co sprawdzi kupujący i jego bank

Załóż, że kupujący zajrzy do księgi wieczystej jeszcze przed pierwszą wizytą. Sprawdzi:

  • Dział II – czy właściciel w księdze to rzeczywiście Ty i czy nie ma współwłaścicieli, o których zapomniałeś.
  • Dział III – służebności (droga dla sąsiada, dożywocie, służebność mieszkania dla rodzica), roszczenia, ostrzeżenia.
  • Dział IV – hipoteki, w tym stare wpisy z lat 90. i hipoteki przymusowe ZUS czy urzędu skarbowego.
  • Zgodność księgi z ewidencją gruntów i budynków. Klasyka: dom stoi, a w księdze widnieje „działka niezabudowana”. Bank wyłapie to od razu. Trzeba zrobić inwentaryzację geodezyjną i zaktualizować ewidencję.
  • Plan miejscowy – co można postawić obok, czy przez ogród nie przechodzi projektowana droga.
  • Dostęp do drogi publicznej i jej status: gminna, wewnętrzna, prywatna. Jeśli dojeżdża się „przez sąsiada” bez ustanowionej służebności, kredytu nie będzie.
  • Media – woda z sieci czy studnia, kanalizacja czy szambo, gaz, moc przyłączeniowa prądu, internet.
  • Koszty utrzymania – świadectwo energetyczne plus rachunki za ogrzewanie z 12 miesięcy, podatek od nieruchomości, wywóz śmieci.
  • Stan techniczny – dach, kominy, wilgoć w piwnicy, instalacja elektryczna, rodzaj kotła. Na Mazowszu obowiązują terminy wymiany starych kotłów z uchwały antysmogowej, więc warto sprawdzić, na jakim etapie jest Twoja kotłownia.
  • Sąsiedztwo – ferma, zakład, tory, droga krajowa, trasy szybkiego ruchu wokół Sochaczewa i Teresina.

Jeśli masz na działce coś dobudowanego bez zgłoszenia – garaż, zabudowaną werandę, taras – powiedz o tym od razu. Rzeczoznawca bankowy i tak to zobaczy przy pierwszej wizycie, a niespodzianka na tym etapie kosztuje Cię kupca.

Prawo pierwokupu potrafi dołożyć miesiąc

Jeśli komuś przysługuje pierwokup – Lasom Państwowym, KOWR‑owi, gminie, Wodom Polskim – notariusz sporządza najpierw umowę warunkową. Uprawniony ma zwykle 30 dni na decyzję. Dopiero potem podpisujecie drugi akt, przenoszący własność. To dwa terminy u notariusza i dwa razy dojazd, więc lepiej wiedzieć o tym przed ustaleniem daty przeprowadzki.

Podatki i koszty – kto za co płaci

  • PCC 2% od wartości rynkowej płaci kupujący, notariusz pobiera je w dniu aktu. Od 31 sierpnia 2023 r. obowiązuje zwolnienie dla osób kupujących pierwsze mieszkanie lub dom na rynku wtórnym. Przy domu za 700 tys. zł to 14 tys. zł mniej – mocny argument w ogłoszeniu. Zwolnienie stosuje się na podstawie oświadczenia kupującego złożonego u notariusza — to on odpowiada za jego prawdziwość.
  • PIT 19% płacisz tylko wtedy, gdy sprzedajesz przed upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym nabyłeś lub wybudowałeś dom. Rozliczenie na PIT‑39 do 30 kwietnia następnego roku. Przy spadku 5 lat liczy się od nabycia przez spadkodawcę – ta zasada obowiązuje od 1 stycznia 2019 r. W praktyce większość osób sprzedających dom po rodzicach nie płaci nic. Jest też ulga mieszkaniowa: masz 3 lata od końca roku sprzedaży na wydanie pieniędzy na własne cele mieszkaniowe, ale co się do tego zalicza, bywa sporne z fiskusem – warto dopytać księgową lub doradcę podatkowego.
  • Taksa notarialna – maksymalne stawki wynikają z rozporządzenia. Stawka podstawowa z § 3 dla wartości od 60 tys. do 1 mln zł to 1 010 zł plus 0,4% nadwyżki ponad 60 tys. zł, czyli przy domu za 750 tys. zł — 3 770 zł. Ale przy domu płaci się połowę: § 6 pkt 18 obejmuje przeniesienie własności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, więc maksimum to 1 885 zł netto, około 2 320 zł z VAT. To wciąż tylko maksimum — notariusze często schodzą niżej, więc pytaj o wycenę w kilku kancelariach. Pełne zestawienie kosztów transakcji rozpisaliśmy osobno.
  • Opłaty sądowe: wpis własności 200 zł, wpis hipoteki 200 zł, wykreślenie hipoteki 100 zł, założenie księgi 100 zł.

Po Twojej stronie, jako sprzedającego, zostaje suma opłat wymienionych wyżej — kilka zaświadczeń po 17 zł, wypis z rejestru gruntów, odpis z księgi — plus świadectwo energetyczne. Główne koszty transakcji ponosi kupujący.

Nie musisz chodzić po urzędach sam

Tu wchodzimy my. Domownia to mobilne biuro nieruchomości – dojeżdżamy do Ciebie do domu, robimy wycenę na miejscu i umowę podpisujemy przy Twoim stole. Na podstawie pełnomocnictwa kompletujemy dokumenty za Ciebie: geodezja, gmina, starostwo, skarbówka, bank. Zwykłe pełnomocnictwo do urzędów to 17 zł opłaty skarbowej (najbliższa rodzina jest zwolniona).

Ile to potrwa, zależy od tego, które dokumenty są w Twoim przypadku potrzebne. Najdłużej czeka się na zaświadczenie ze skarbówki przy spadku oraz na decyzję uprawnionego z prawa pierwokupu — ten drugi termin to zwykle 30 dni, liczone dopiero od umowy warunkowej. Jeśli chcesz, żeby to poszło sprawnie – zadzwoń: 782 602 602. Przyjedziemy do Sochaczewa, Teresina, Żyrardowa, Błonia, Łowicza i do każdej gminy powiatu sochaczewskiego.

Częste pytania

Czy zapłacę podatek, sprzedając dom po rodzicach?

Najczęściej nie. Przy nieruchomości ze spadku pięcioletni okres liczy się od nabycia przez spadkodawcę, a nie od Twojego odziedziczenia – zasada obowiązuje od 1 stycznia 2019 r. Jeśli rodzice mieli dom dłużej niż 5 lat, PIT nie wystąpi. Szczegóły warto potwierdzić u notariusza lub doradcy podatkowego.

Ile kosztuje mnie zebranie dokumentów do sprzedaży domu?

Po Twojej stronie to opłaty urzędowe: zaświadczenia po 17 zł opłaty skarbowej, wypis z rejestru gruntów, odpis z księgi wieczystej, zaświadczenie o niezaleganiu — plus świadectwo charakterystyki energetycznej, którego cena nie jest uregulowana przepisem. Taksa notarialna, PCC i opłata za wpis do księgi to koszt kupującego.

Czy mogę sprzedać dom, na którym wisi kredyt hipoteczny?

Tak, to standardowa sytuacja. Potrzebujesz zaświadczenia z banku o saldzie zadłużenia, rachunku do spłaty i zgodzie na wykreślenie hipoteki. Kupujący spłaca Twój kredyt z ceny, reszta trafia do Ciebie. Zaświadczenie jest zwykle ważne 30 dni, więc zamawia się je pod konkretny termin aktu.

Czy świadectwo energetyczne jest obowiązkowe przy sprzedaży domu?

Tak. Od 28 kwietnia 2023 r. musisz je przekazać kupującemu najpóźniej przy akcie notarialnym, a notariusz odnotowuje to w akcie. Za brak grozi grzywna. Świadectwo jest ważne 10 lat, więc jedno wystarczy na długo.

Ile trwa cała sprzedaż domu z działką?

To zależy od tego, które dokumenty są potrzebne. Na zaświadczenie z urzędu skarbowego organ ma 7 dni od kompletnego wniosku (art. 306a § 5 Ordynacji podatkowej), ale przy sprawach spadkowych bywa dopytywany o dokumenty. Osobno dochodzi prawo pierwokupu: wtedy podpisujecie najpierw umowę warunkową, a uprawniony ma zwykle 30 dni na decyzję. Dlatego papiery zbiera się równolegle z ogłoszeniem, a nie po znalezieniu kupca.

Muszę być osobiście przy akcie notarialnym?

Nie. Możesz udzielić pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego i wtedy w Twoim imieniu stawi się pełnomocnik. Do samego chodzenia po urzędach wystarczy zwykłe pełnomocnictwo pisemne z opłatą skarbową 17 zł.

Co, jeśli dom nie jest ujawniony w księdze wieczystej?

Zdarza się, że budynek stoi, a księga mówi „działka niezabudowana”. Bank kupującego wyłapie to natychmiast. Trzeba zlecić geodecie inwentaryzację i zaktualizować dane w ewidencji gruntów i budynków w starostwie. Lepiej zrobić to przed wystawieniem ogłoszenia.

Źródła

Piotr Druzd
Piotr Druzdpośrednik nieruchomości, Domownia · 782 602 602
sprzedaż domudokumenty do sprzedaży nieruchomościSochaczewporadnik dla sprzedającychnieruchomości

Przeczytaj dalej

Cały dział: Poradnik sprzedającego

Powiązane z tym tematem

Dobrane automatycznie na podstawie miejscowości i zagadnień, o których mowa w artykule.

Gdzie pracujemy

Sochaczew i cały powiat sochaczewski, a także Żyrardów i Błonie. Przyjeżdżamy do klienta, wycena jest bezpłatna.