DOMOWNIANieruchomości

Poradnik sprzedającego

Wynajem okazjonalny: jak działa w teorii, a jak naprawdę

Wynajem okazjonalny bywa reklamowany jako „umowa, która chroni właściciela w 100%”. Prawda jest ciekawsza: chroni mocno, ale tylko wtedy, gdy dopilnujesz kilku terminów i trzech załączników. Poniżej po kolei: co mówią przepisy, co wychodzi w praktyce w Sochaczewie i okolicy i ile to kosztuje.

Autor: Piotr Druzd1 października 20266 min czytania
Wynajem okazjonalny: jak działa w teorii, a jak naprawdę

*Stan prawny na: 7 października 2026.*

Czym właściwie jest wynajem okazjonalny

To zwykła umowa najmu mieszkania, do której dokładasz dodatkowe dokumenty. Dzięki nim, jeśli najemca po zakończeniu umowy nie wyprowadzi się dobrowolnie, nie musisz prowadzić procesu o eksmisję. Idziesz do sądu po klauzulę wykonalności na akcie notarialnym i dalej działa komornik.

Podstawa prawna to art. 19a–19e ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Sama instytucja funkcjonuje od 2010 roku, więc nie jest to żadna nowinka. Dla firm wynajmujących mieszkania przewidziano osobny wariant — najem instytucjonalny (art. 19f–19j, od 2017 r.).

Kto może zawrzeć taką umowę, a kto nie

  • Wynajmującym może być wyłącznie osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Jeśli masz spółkę albo wpisany PKD na wynajem nieruchomości — ta ścieżka nie jest dla Ciebie.
  • Lokal musi być mieszkalny, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Garaż, lokal usługowy czy pawilon odpadają.
  • Umowa tylko na czas oznaczony, maksymalnie 10 lat.
  • Forma pisemna pod rygorem nieważności. To samo dotyczy każdego aneksu. Ustalenie podwyżki czynszu SMS-em nic nie daje.

Trzy dokumenty, bez których to zwykły najem

To jest sedno. Bez nich masz podpisaną kartkę z napisem „najem okazjonalny”, która działa jak każda inna umowa najmu.

1. Oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego o poddaniu się egzekucji i zobowiązaniu do opróżnienia oraz wydania lokalu w terminie wskazanym w żądaniu (art. 777 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego).

2. Wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać, gdyby doszło do egzekucji.

3. Oświadczenie właściciela tego lokalu (albo osoby mającej do niego tytuł prawny), że zgadza się na zamieszkanie tam najemcy. Na Twoje żądanie — z podpisem notarialnie poświadczonym. I warto tego żądać.

Jeśli najemca w trakcie trwania umowy straci prawo do wskazanego lokalu, ma 21 dni od dowiedzenia się o tym na wskazanie nowego. Jeśli tego nie zrobi, możesz wypowiedzieć umowę na piśmie z zachowaniem 7-dniowego terminu.

Zgłoszenie do urzędu skarbowego — masz 14 dni

Najczęściej popełniany błąd. Zgłoszenie zawarcia umowy naczelnikowi urzędu skarbowego trzeba złożyć w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu (art. 19b ust. 1). Dziś da się to zrobić przez e-Urząd Skarbowy, bez stania w kolejce.

Jeśli nie zgłosisz w terminie, umowa nie przestaje obowiązywać, ale tracisz to, po co ją w ogóle zawierałeś — uproszczoną ścieżkę odzyskania mieszkania. Zostajesz z najmem na zasadach ogólnych. Szczegóły skutków warto potwierdzić u notariusza lub prawnika, bo to kwestia, w której detale mają znaczenie.

Jak to wygląda w teorii

Umowa się kończy, najemca siedzi dalej. Twoje kroki:

  • wysyłasz żądanie opróżnienia lokalu — na piśmie, z podpisem urzędowo poświadczonym (czyli u notariusza), z terminem nie krótszym niż 7 dni od doręczenia;
  • jeśli nie skutkuje — składasz do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu;
  • z klauzulą idziesz do komornika.

Nie ma procesu o eksmisję i wyroku eksmisyjnego. Nie stosuje się art. 14 ustawy, więc sąd nie przyznaje lokalu socjalnego. Nie stosuje się też art. 16, czyli nie obowiązuje okres ochronny od 1 listopada do 31 marca — przy najmie okazjonalnym eksmisja jest możliwa także zimą. Nie czekasz na pomieszczenie tymczasowe od gminy, bo najemca ma „swój” wskazany lokal.

A jak jest w praktyce

Po pierwsze: zaległości czynszowe to osobna historia. Najem okazjonalny świetnie rozwiązuje problem „umowa się skończyła, a lokator nie wychodzi”. Gorzej z sytuacją „lokator mieszka i nie płaci”. Tu, jeśli umowa nie reguluje tego inaczej, działa standardowa procedura z art. 11 ust. 2 pkt 2: najemca musi być w zwłoce co najmniej 3 pełne okresy płatności, potem dostaje pisemne uprzedzenie o zamiarze wypowiedzenia z dodatkowym miesięcznym terminem na zapłatę, a dopiero później wypowiadasz umowę na piśmie, nie później niż na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego. Realnie od pierwszego niezapłaconego czynszu do skutecznego wypowiedzenia mija 4–5 miesięcy. To, czy i jak można to skrócić w umowie, sprawdź z prawnikiem przed podpisaniem.

Po drugie: wskazany lokal bywa papierowy. Najemca podaje adres cioci spod Łowicza albo rodziców z drugiego końca Polski, a zgoda jest grzecznościowa. Formalnie wystarczy, praktycznie — może się okazać, że tam nikt na nikogo nie czeka. Dlatego warto żądać notarialnie poświadczonego podpisu właściciela. To prosty filtr: kto robi to na poważnie, ten pójdzie do notariusza.

Po trzecie: to nie dzieje się z dnia na dzień. Sąd potrzebuje czasu na klauzulę, komornik na czynności. Najem okazjonalny skraca drogę, ale jej nie kasuje. Licz na tygodnie, nie na dni.

Po czwarte: ktoś musi pójść do notariusza i ktoś musi zapłacić. Część najemców się na to nie godzi. To zwykły punkt negocjacji — czasem właściciel bierze koszt na siebie albo dzielicie go po połowie. W Sochaczewie, gdzie dobre mieszkanie potrafi znaleźć najemcę szybko, właściciele częściej stawiają warunek twardo. Przy mieszkaniu, które stoi puste od dwóch miesięcy, elastyczność się opłaca.

Kaucja i podatek — liczby, które musisz znać

  • Kaucja przy najmie okazjonalnym: maksymalnie 6-krotność miesięcznego czynszu (przy najmie zwykłym — 12-krotność, przy instytucjonalnym — 3-krotność). Zwrot: w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu.
  • Najem prywatny rozliczasz wyłącznie ryczałtem — tak jest od 1 stycznia 2023 r. Stawka 8,5% przychodu, a po przekroczeniu limitu 12,5% od nadwyżki. Limit roczny to 100 000 zł dla jednej osoby i 200 000 zł łącznie dla małżonków.
  • Ryczałt płacisz do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, a roczne zeznanie PIT-28 składasz od 15 lutego do 30 kwietnia.
  • Amortyzacja mieszkań została zlikwidowana od 1 stycznia 2023 r.
  • Kaucja nie jest przychodem, jeśli jest zwrotna. Opłaty eksploatacyjne (woda, prąd, śmieci) też nie, o ile z umowy jasno wynika, że obciążają najemcę, a Ty je tylko przenosisz. Zapisz to w umowie wprost — to jedno zdanie, a potrafi obniżyć podatek.

Stawki i limity sprawdź jeszcze na dany rok podatkowy, bo to obszar, który ustawodawca lubi ruszać.

Ile kosztuje notariusz

Maksymalna taksa notarialna za oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji przy najmie okazjonalnym to 1/10 minimalnego wynagrodzenia za pracę (§ 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 r. o maksymalnych stawkach taksy notarialnej). Do tego VAT 23% i wypisy — 6 zł netto za stronę plus VAT.

Przykład liczenia: przy minimalnym wynagrodzeniu obowiązującym w 2026 roku — 4 806 zł — wychodzi 480,60 zł netto, czyli około 591 zł z VAT. Kwota zmienia się razem z płacą minimalną, więc przed wizytą zadzwoń do kancelarii i zapytaj o aktualną stawkę. Poświadczenie podpisu właściciela lokalu zastępczego to osobna, dużo mniejsza opłata.

Krok po kroku — Twoja lista

  • Sprawdź, czy w ogóle możesz: osoba fizyczna, lokal mieszkalny, umowa na czas oznaczony do 10 lat.
  • Przygotuj umowę na piśmie, z czynszem, opłatami, kaucją i zasadami rozliczeń mediów.
  • Umów najemcę u notariusza po akt o poddaniu się egzekucji.
  • Odbierz wskazanie lokalu zastępczego i zgodę jego właściciela — najlepiej z poświadczonym podpisem.
  • Zrób protokół zdawczo-odbiorczy ze stanami liczników i zdjęciami.
  • Zgłoś umowę do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu.
  • Wpisz do kalendarza 20. dzień miesiąca (ryczałt) i kwiecień (PIT-28).

Sochaczew i okolice — komu to się opłaca

W Sochaczewie najem napędzają dwie grupy: osoby pracujące lokalnie oraz te, które dojeżdżają koleją do Warszawy i szukają tańszego mieszkania niż w stolicy. Do tego dochodzą najemcy związani z firmami przy trasach wylotowych. To w większości najem długoterminowy, czyli dokładnie ten, do którego najem okazjonalny jest stworzony.

Jeśli wynajmujesz jedno mieszkanie i jest to Twój majątek na lata — około 600 zł i jedna wizyta u notariusza to tania polisa. Jeśli wynajmujesz pokój w mieszkaniu, w którym sam mieszkasz, konstrukcja ma mniej sensu, bo i sytuacja prawna jest inna.

Jak możemy pomóc

Domownia to biuro mobilne — przyjeżdżamy do Ciebie, także po godzinach. Wycenimy mieszkanie i stawkę najmu (wycena jest bezpłatna), znajdziemy najemcę, przygotujemy umowę i podpiszemy ją u Ciebie w domu, a nie w biurze po drugiej stronie miasta. Kompletujemy też dokumenty za klienta, więc nie musisz biegać po urzędach i spółdzielni.

Masz mieszkanie w Sochaczewie lub okolicy i zastanawiasz się, czy iść w najem okazjonalny? Zadzwoń: 782 602 602. Przegadamy Twoją sytuację konkretnie, a przy zawiłych kwestiach prawnych podpowiemy, co potwierdzić u notariusza.

Częste pytania

Czy najem okazjonalny mogę zawrzeć, jeśli mam firmę?

Nie, jeśli prowadzisz działalność gospodarczą w zakresie wynajmowania lokali. Ta forma jest zarezerwowana dla osób fizycznych, które takiej działalności nie prowadzą. Dla firm przewidziano najem instytucjonalny, uregulowany w art. 19f–19j ustawy o ochronie praw lokatorów.

Co się stanie, jeśli nie zgłoszę umowy do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni?

Umowa dalej obowiązuje, ale tracisz to, co w najmie okazjonalnym najcenniejsze — uproszczoną ścieżkę odzyskania mieszkania bez procesu o eksmisję. Zgłoszenie złożysz przez e-Urząd Skarbowy. Termin to 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu.

Ile maksymalnie mogę wziąć kaucji?

Przy najmie okazjonalnym maksymalnie 6-krotność miesięcznego czynszu. Dla porównania: przy najmie zwykłym to 12-krotność, a przy instytucjonalnym 3-krotność. Kaucję zwracasz w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu ewentualnych należności.

Czy przy najmie okazjonalnym można eksmitować zimą?

Tak. Przy najmie okazjonalnym nie stosuje się art. 16 ustawy o ochronie praw lokatorów, czyli nie obowiązuje okres ochronny od 1 listopada do 31 marca. Sąd nie przyznaje też lokalu socjalnego, bo najemca wskazał lokal, do którego może się przenieść.

Ile trwa pozbycie się najemcy, który nie płaci?

Dłużej, niż się wydaje. Jeśli umowa nie stanowi inaczej, trzeba odczekać co najmniej 3 pełne okresy płatności zwłoki, wysłać pisemne uprzedzenie z dodatkowym miesięcznym terminem na zapłatę, a potem wypowiedzieć umowę na miesiąc naprzód na koniec miesiąca. Realnie 4–5 miesięcy. Dopiero po zakończeniu umowy działa szybka ścieżka z aktu notarialnego.

Kto płaci za notariusza?

To kwestia umowy. Maksymalna taksa za oświadczenie najemcy to 1/10 minimalnego wynagrodzenia plus VAT, do tego wypisy po 6 zł netto za stronę. Przy płacy minimalnej 4 806 zł obowiązującej w 2026 roku wychodzi około 591 zł z VAT. Czasem płaci najemca, czasem właściciel, czasem dzielą się po połowie — wszystko zależy od tego, jak szybko mieszkanie znajduje chętnych.

Źródła

Piotr Druzd
Piotr Druzdpośrednik nieruchomości, Domownia · 782 602 602
wynajem okazjonalnynajem mieszkaniaSochaczewporadnik dla właścicieliumowa najmu

Przeczytaj dalej

Cały dział: Poradnik sprzedającego

Powiązane z tym tematem

Dobrane automatycznie na podstawie miejscowości i zagadnień, o których mowa w artykule.

Gdzie pracujemy

Sochaczew i cały powiat sochaczewski, a także Żyrardów i Błonie. Przyjeżdżamy do klienta, wycena jest bezpłatna.